Imagens das páginas
PDF
ePub

Exspectāte venis ? ut tē post multa tuorum

Funera, post varios hominumque urbisque labörēs 285 Dēfessi aspicimus! quae causa indigna serēnos

Foedāvit vultūs ? aut cūr haec vulnera cerno?”

Ille nihil, nec mē quaerentem vāna morātur,
Sed graviter gemitūs īmā dē pectore dūcēns,

"Heu fuge, nāte deā, tēque his" ait "ēripe flammis. 290 Hostis habet mūros; ruit altā ā culmine Troia.

Sat patriae Priamõque datum ; si Pergama dextrā
Dēfendi possent, etiam hāc dēfēnsa fuissent.
Sacra suosque tibi commendat Troia Penātēs;

Hos cape fātorum comitēs, his moenia quaere, 295 Māgna pererrāto statuēs quae dēnique ponto.”

Sic ait, et manibus vittās Vestamque potentem
Aeternumque adytis effert penetrālibus ignem.

Diverso intereā miscentur moenia lūctū,

Et magis atque magis, quamquam sēcrēta parentis 300 Anchisae domus arboribusque obtēcta recessit,

Clārēscunt sonitūs, armorumque ingruit horror.
Excutior somno, et summi fastigia tēcti
Ascēnsū supero, atque arrēctis auribus adsto:

In segetem veluti cum flamma furentibus austrīs 305 Incidit, aut rapidus montāno flūmine torrēns

Sternit agros, sternit sata laeta boumque laborēs,
Praecipitēsque trahit silvās stupet inscius alto
Accipiēns sonitum saxī dē vertice pāstor.

Tum vērā manifēsta fidēs, Danaumque patēscunt 310 Insidiae. Iam Dēiphobi dedit ampla ruinam,

Vulcānā superante, domus, iam proximus ārdet
Ucalegon ; Sīgēa īgni freta lāta relūcent
Exoritur clāmorque virum clangorque tubārum.

Arma āmēns capio; nec sat rationis in armīs; 315 Sed glomerāre manum bello et concurrere in arcem

Cum sociis ārdent animi; furor iraque mentem
Praecipitant, pulchrumque mori succurrit in armis.

Ecce autem tēlis Panthūs ēlāpsus Achivum,
Panthūs Othryadēs, arcis Phoebīque sacerdos,
Sacra manū victosque deos parvumque nepotem
Ipse trahit, cursūque āmēns ad limina tendit.
“Quo rēs summa loco, Panthū? quam prēndimus

arcem ?
Vix ea fātus eram, gemitū cum tālia reddit :

“Vēnit summa diēs et inēlūctābile tempus
325 Dardaniae. Fuimus Trões, fuit Īlium et ingēns

Gloria Teucrõrum ; ferus omnia Iuppiter Argos
Trānstulit; incēnsā Danai dominantur in urbe.
Arduus armātos mediis in moenibus adstāns

Fundit equus, victorque Sinon incendia miscet 330 Insultāns. Portis aliī bipatentibus adsunt,

Milia quot māgnīs umquam vēnēre Mycēnīs;
Obsēdēre aliī tēlis angusta viārum
Oppositi; stat ferri aciēs mūcrõne corusco

Stricta, parāta necī; vix primi proelia temptant 335 Portārum vigilēs, et caeco Mārte resistunt."

Tālibus Othryadae dictis et nūmine dīvum
In flammās et in arma feror, quo tristis Erinys,
Quo fremitus vocat et sublātus ad aethera clāmor.

Addunt sē socios Rīpheus et maximus armis
340 Epytus, oblātī per lūnam, Hypanisque Dymāsque,

Et lateri agglomerant nostro, iuvenisque Coroebus,
Mygdonidēs. Illis ad Trõiam forte diēbus
Vēnerat, insāno Cassandrae incēnsus amore,

Et gener auxilium Priamo Phrygibusque ferēbat, 345 Infēlix, qui non sponsae praecepta furentis

Audierit.
Quās ubi confertos audēre in proelia vidī,

FRIEZE'S AENEID – 5

Incipio super hīs: “Iuvenēs, fortissima frūstrā

Pectora, si võbis audentem extrēma cupido 350 Certa sequi -- quae sit rēbus fortūna vidētis:

Excessēre omnēs, adytis ārisque relictis,
Di, quibus imperium hoc steterat; succurritis urbi
Incēnsae — moriāmur, et in media arma ruānus.

Una salūs victīs, nūllam spērāre salūtem.” 355

Sic animis iuvenum furor additus. Inde lupi ceu
Raptörēs ātrā in nebulā, quos improba ventris
Exēgit caecos rabiēs, catulique relicti
Faucibus exspectant siccīs, per tēla, per hostēs

Vādimus haud dubiam in mortem, mediaeque tenēmus 360 Urbis iter; nox ātra cavā circumvolat umbrā.

Quis clādem illius noctis, quis fūnera fando
Explicet, aut possit lacrimis aequāre laborēs?
Urbs antiqua ruit, multos domināta per annos;

Plūrima perque viās sternuntur inertia passim 365 Corpora perque domās et rēligiosa deorum

Limina. Nec sõli poenās dant sanguine Teucri;
Quondam etiam victis redit in praecordia virtūs
Victorēsque cadunt Danai. Crūdēlis ubique

Lūctus, ubique pavor, et plūrima mortis imāgo. 370 Primus sē Danaum, māgnā comitante catervā,

Androgeos offert nõbīs, socia āgmina crēdēns
Înscius, atque ultro verbīs compellat amīcīs :
“Festīnāte, viri. Nam quae tam sēra morātur

Sēgnitiēs? aliī rapiunt incēnsa feruntque
375 Pergama; võs celsis nunc primum ā nāvibus ītis.”

Dixit, et extemplo (neque enim responsa dabantur
Fida satis) sēnsit medios dēlāpsus in hostēs.
Obstipuit, retroque pedem cum võce repressit.

Improvisum aşprīs veluti qui sentibus anguem 380 Pressit humi nitēns, trepidusque repente refūgit

[ocr errors]

Attollentem īrās et caerula colla tumentem ;
Haud secus Androgeõs visū tremefactus abibat.

Inruimus, dēnsīs et circumfundimur armis,
Ignārāsque loci passim et formidine captos
385 Sternimus. Adspirat primo fortūna labörī.

Atque hic successū exsultāns animīsque Coroebus
“Õ sociī, qua prima" inquit “ fortūna salūtis
Mönstrat iter, quāque ostendit sē dextra, sequamur;

Mūtēmus clipeos, Danaumque insignia nobis
390 Aptēmus. Dolus an virtūs, quis in hoste requirat?

Arma dabunt ipsī.” Sīc fātus, deinde comantem
Androgei galeam clipeique insigne decorum
Induitur, laterique Argivum accommodat ēnsem.

Höc Rīpheus, hõc ipse Dymās omnisque juventūs 395 Laeta facit; spoliīs sē quisque recentibus armat.

Vādimus immixti Danais haud nūmine nostro,
Multaque per caecam congressi proelia noctem
Conserimus, multos Danaum dēmittimus Orco

Diffugiunt alii ad nāvēs, et lītora cursū
400 Fīda petunt; pars ingentem formīdine turpi

Scandunt rūrsus equum et nūtā conduntur in alvo.

Heu nihil invītis fās quemquam fīdere divis!
Ecce trahēbātur passīs Priamēia virgo

Crīnibus ā templo Cassandra adytīsque Minervae, 405 Ad caelum tendēns ārdentia lūmina frūstrā,

Lumina, nam teneräs arc@bant vincula palmäs.
Non tulit hanc speciem furiātā mente Coroebus,
Et sēsē medium iniēcit peritūrus in āgmen.

Consequimur cūncti et dēnsis incurrimus armis.
410 Hic primum ex alto dēlūbrī culmine tēlis

Nostrorum obruimur, oriturque miserrima caedēs
Armõrum faciē et Grāiārum errore iubārum.

Tum Danai gemitū atque ēreptae virginis īrā

420

Undique collēcti invādunt, ācerrimus Āiāx, 415 Et gemini Atridae, Dolopumque exercitus omnis:

Adversi rupto ceu quondam turbine venti
Confligunt, Zephyrusque Notusque et laetus Eõis
Eurus equīs; strīdunt silvae, saevitque tridenti
Spūmeus atque imo Nēreus ciet aequora fundo.
Illi etiam, si quos obscūrā nocte per umbram
Fūdimus insidiis tõtāque agitāvimus urbe,
Appārent; primi clipeos mentītaque tēla
Adgnoscunt, atque ora sono discordia signant.

Ilicet obruimur numero; primusque Coroebus 425 Pēnelei dextrā divae armipotentis ad āram

Procumbit; cadit et Rīpheus, iūstissimus ūnus
Qui fuit in Teucrīs et servantissimus aequi
(Dis aliter vīsum); pereunt Hypanisque Dymāsque

Confixi ā sociis; nec të tua plūrima, Panthū, 430 Lābentem pietās nec Apollinis infula tēxit.

Īliacī cinerēs et flamma extrēma meorum,
Testor, in occāsū vestro nec tēla nec ūllās
Vitāvisse vicēs Danaum, et, si fāta fuissent,

Ut caderem, meruisse manū. Divellimur inde: 435 Iphitus et Peliās mēcum, quorum īphitus aevo

Iam gravior, Peliās et vulnere tardus Ulixī;
Protinus ad sēdēs Priamī clāmõre vocātī.

Hic vērā ingentem pūgnam, ceu cētera nūsquam

Bella forent, nūllī tātā morerentur in urbe; 440 Sīc Mārtem indomitum, Danaosque ad tēcta ruentēs

Cernimus, obsessumque āctā testūdine līmen.
Haerent pārietibus scālae, postēsque sub ipsos
Nītuntur gradibus, clipeõsque ad tēla sinistrīs

Protēcti obiciunt, prēnsant fastigia dextrīs. 445 Dardanidae contrā turrēs ac tēcta domorum

Culmina convellunt - his sē, quando ultima cernunt,

« AnteriorContinuar »