Imagens das páginas
PDF
ePub

Ut quamvis avido parerent arva colono;
Gratum opus agricolis : at nunc horrentia Martis

Arma, virumque cano, Trojæ qui primus ab oris
Italiam, fato profugus, Lavinia venit

poetæ lusus animo, infringitur : multo autem pejus id fieret in ipso carminis exordio. Quod quidem tanto poetæ observatum non fuisse, credere vix licet. Nam Orphicorum auctoritates ad carmen cultissimum nullam vim habere possunt; si forte in ejus exordio poetam de se mentionem facere memineris, idque exemplum ad Virgilium trahere volueris.

2. Lavinia Medic. a m. pr. aliique codd. sed pauciores. Commendabat illud Heins. recepit Burm. Sic tamen jam editum ed. Junt. 1520 per Nic. Angelium, unde in alias edd. venit. aliæ retinuere Lavinaque. Eadem varietas apud Gell. X, 16, et al. Enimvero Lavinia arva inf. IV. 236, et sic alii poetæ. Etiam Græcis Acovia moov et laovivíz. Nihil autem nisi forte Saūve ap. Dionys. Halic. I, 59 (ubi tamen Vat. Acovívíce habet) occurrit, quod Lavinum scribatur apud Propert. II, 25, 64: igitur Lavinis litoribus erit pro Lavinüs. Est tamen Juvenalis versus Sat. XII, 71 novercali sedes prælata Lavino : ubi nulla contractio locum habet; quod jam monui ad Tibull. Obss. II, 5, 49.

I

165. 311, si de ipsis arboribus ac 187 sqq. Arma virumque melius cipias. cf. ad lib. X, 237. Notio ita nos et epici carminis dignitati tamen horroris et sic inest ; nec convenienter interpretari putarepugnabo, si quis horrens more mus, quam pro armato viro , ut poetis haud infrequenti dictum aliis locis recte dicitur, v. c. inf. esse contendat de eo, quod horrere XI, 747, aut, ut vir ad sex priores, facit: ut ipsum hoc horridum esse arma ad sex posteriores libros dicitur; possum quoque auctori pertineat, aut eum Burmanno ita tatem lyrici memorare; nam apud accipere , quemadmodum in solPindarum, Pythia IV, 144, sunt lenni formula : arma virosque ad φρίσσοντες όμβροι. .

bella polliceri, et in similibus. Vi-3. De Æneidis argumento detur enim hæc alia loquendi forma hoc, et poetæ professione monitum eaque aliena ab hoc loco ét graviac disputatum est in præmissis Dis tate epica haud satis digna esse; et quisitionibus, I. II. Arma, id est, exsisteret sensus : apparatum belbella (sub Æneæ adventum in Italia licum canere incipio. Immo vero orta), virumque cano, qui venit : bellum narrare pollicetur Æneæ , hoc est, ut verbis vulgaribus di- qui Troja profugus in Latium veceres, et adventum viri a Troja nerat, post multos ærumnosos erroprofugi in Latio, eo quidem loco, res. Fato præclare ponitur, ut ad quo Lavinium posthæc ab Ænea fuit deorum interventum poeta viam conditum. Est autem hæc Æneidis muniat; profugus venit : ornate summa, quæ absolvitur sede in illud adjectum, et melius jungitur: Italia accepta, Turni cæde et ex Trojo ab oris profugus venit. fædere cum Latino, Æneid. XII, primus : videri potest dictum, res

Litora; multum ille et terris jactatus, et alto,
Vi superum, sævæ memorem Junonis ob iram;
Multa quoque et bello passus, dum conderet urbem,

5

3. et ante terris abest in nonnullis ap. Burm. Ceterum non bene major interpunctio poni videtur ante multum, ut nova sententia exsurgat. Scd jungendum : virum, qui venit - Italiam, Lavinia litora ; multum ille jactatus et t. et a. Neque video, cur infra v. 6 ante Genus major sit distinctio illata. 4. et ante sæva auctoribus libris et edd. ant. abjecit Heins. post Pierium. pectu suæ stirpis ac gentis nova et innumera , omisso sis. Omnino in Italia, cujus ille fuit auctor ac hoc infigendum animo, ut semel princeps; primus etiam fuit, qui monitus sis, poetam Græco more veniret in hæc loca: primus qui præposita ista, in, per, ad, nevenit Italiam, Lavinia litora. Inter gligere. Italiam et Lavinia litora pretes multa moliuntur in hunc lo declarative cumulata sunt; Lavicum quoniam Antenor jam ante ad nia autem litora, in quibus aliItaliam accesserat. Æneas tamen quando urbs Lavinium erat conrecte primus e Trojanis in has denda, ut solent poetæ petere cerle Italiæ partes, ad Lavinium, epitheta etiam a postmodo factis. ( quod jam auctor libri de Orig. 3. 4. Venit jactatus, et

passus, Gentis Rom. c. i monuit) pervenit; interponitur ex more ille : postnam Antenor ad Venetos in intimo

quam magnos labores maritimis sinu Adriatico, adeoque in alia erroribus, et tentata frustra variis Italiæ parte, quæ Galliæ Cisalpinæ in locis nova sede , toleraverat. erat, appulerat. cf. inf. Æn. lib. I. Πολλά δ' όγ' εν πόντω παθεν άλγεα 247. Quamquam et, aliorum Italiæ öv xette Juuóv. Odyss. d, 4. Vi suproprie dictæ colonorum respectu, perum, numine ac voluntate deoprimus Æneas, utique e Trojanis, rum : $x Jeo. ex te@y. memorem Italiam adiit ; nam qui ante eum Junonis ob iram. proprie Junonis Italiam frequentarant OEnotrii , memoris, cujus ira , h. e. vindictæ Evander et Hercules , ex Græcia cupiditas, cum acceptæ injuriæ advenerant. Sed arguta hæc po pertinaci memoria erat conjuncta, tius quam vera puto ; et poetæ adeoque et ipsa ira memor. Sic et animo hoc unicum insidere debuit, Græci. Exempla cumulavit Guellius quod ab antiquissima memoria ad 1. Sufficit unum, ponuar pavis repetita res est. Est autem primus, Æschyl. Agam. 161. Ad rem cf. primo , simpliciter dictum pro Æn. V, 781 sqq. Revocatur autem olim , antiquitus, ut mox 24, belli

hoc versu rerum narratarum ordo prima quod ad Trojam gesserat;

ad interventum Janonis et ceteroh. e. antea, olim. Æn. VIII, 319. rum deorum; de

quorum

ministePrimus ab ætherio Saturnus venit riis, quæ hic statim ab initio polOlympo. Horat. IJ. Serm. 2, 93. licetur poeta, v. Excurs. I* ad hos utinam inter Heroas natum hunc versum. tellus me prima tulisset. venit Ita 5—7. Multa quoque passus , Homerica ratione;

etiam bello. Quamquam quoque et

[ocr errors]
[ocr errors]

Inferretque deos Latio; genus unde Latinum, Albanique patres, atque altæ meenia Romæ. mihi caussas memora, quo

numine læso, Quidve dolens, regina deum tot volvere casus Insignem pietate virum, tot adire labores

Musa,

10

[ocr errors]

6. inde Zulich. a m. pr. 8. quo numine læso v. Excurs. It ad h. v. — 9. Quidvc Deum R. dolens. Hamb. pr.

niore ore.

pro simplici quoque etiam alibi comprehensi (cf. Æn. XII, 823 occurrit. dum conderet urbem , sq.), ut ab Ascanio Alba sit condonec Lavinium condidit sedem

dita, et ex ejus posteris urbis Roque ibi imperii fixit; cujus rei conditores ortum habuerint. signum certissimum , si patria Albam autem bene ab Albanis religio instituta est, unde : Infer- patribus designat, h. e. senatu, retque deos Latio. cf. XII, 194. tanquam a nobiliore populi parte. quo etiam splendidior facta est cf. IV, 682. VII, 727. Romam auoratio : quam si in Latio eum con tem per altæ mænia Romæ , plesedisse audias, Ceterum in hoc et seq. versu poela operis characte 8. Musa , mihi caussas memora : rem ex fine proposito satis decla Nam quæ deorum interventu aut ravit : sedem novam in Italia , consiliis et machinationibus alicupost toleratos in erroribus et in jus dei eventum suum habuerant, ipso accessu labores et discrimina. nisi a dea edoctus , poeta scire Importunum itaque est, Achillis

non poterat. Itaque ille munit irati vehementem affectum in viam sibi , ut iis commode uti Æneide desiderare, quem poeta possit. Summa sententiæ est aperexhibere noluit nee debuit. At ta; debet sequi : caussas memora, illud præclaro cum judicio in pri- quibus permota Juno Æneam tot ma statim fronte egit, quod rerum laboribus et ærumnis objecerit; narrandarum summam ad Roma. caussæ esse possunt, quod ejus norum originem retraxit ac de numen læsum fuerit aliqua re, duxit, adeoque popularium suo majestasque deminuta ; et quod rum studiụm audiendi excitavit. illa seu injuria seu ingrata aliqua cf. Disquis. I, de Carm. epico s. re doluerit. Hæremus tamen in IX. In ferretque deos Latio, infer verbis : quo numine læso. Quod ret in Latium Penates Troja ad- primum se offert : quo deo læso, vectos. A re, quæ religionem et non convenit cum altero : quidve venerationem habet ,

dolens Juno. Omnibus tentatis et Æneæ præclare designat. Unde , expensis, quæ in Excursum 18 alii ad Latium et ad urbem retu rejecimus,

, quamquam duriorem, lere , alii ad Æneam. Melius : præferas rationem jam a Servio qua ex re, quo factum est , propositam; quo, qua re, qua Aborigines cum Trojani æquati caussa, (exponuntur caussæ vss. eommuni Latinorum nomine sint 25 - 28.) numine læso, majesta

accessum

ut

Impulerit; tantæne animis cælestibus iræ!

Urbs antiqua fuit; Tyrii tenuere coloni; Carthago, Italiam contra Tiberinaque longe Ostia, dives opum, studiisque asperrima belli: Quan Juno fertur terris magis omnibus unam

15

11. Impulerat Rom. cum aliis ap. Heins. ad v. 4. 12. Cur Tyrü t. coloni parenthesi includantur, non video. Est enim ea poetica forma, ut absoluta enuntiatione dicatur, quod in prosa esset, urbs fuit, quam T. c. tenuere, habitarunt.

13. Kartago Medic. cum multis aliis : item Goth. sec. Alii Cartago, ut et apud alios. Tiberina omnes h. 1., cum alias tantopere varient libri in scriptura. Hostia Mediceus. it. Goth. pr. et tert. pro corrupta sequiorum sæculorum scriptura. — 15. Hanc Bigot. fertur terram Sprotianus pro var. lect. una Parrahs.

[ocr errors]

te divina, h. e. ipsa Junone. Sub magno interjecto mari, ex adverso jicitur pro explicatione : quidve Italiæ et quidem Romæ , quam dolens impulerit dea virum per Tiberim designari puto. stu(exquisite, h. e. coegerit) tot casus diisque asperrima belli, graviter volvere , h. e. ut subiret, adiret. dictum pro : dedita , vacans siuQuæ enim gravia, difficilia et mo diis belli : quod asperum dici solet; lesta sunt, et quæ magna cum tum poetis studium dicitur aspedifficultate movemus, machina rum, tandemque urbs aspera stumur, molimur, perficimus, ea diis belli. Virtus bellica a poetis volvi poetis dicuntur, nunc et ea, per iram exprimitur ejusque atquæ tolerantur.

tributa. Exasperatur autem is , 12. A Junonis odiis orditur , qui offenditur et ad iram provoquippe per quæ objectæ sunt dif

catur. Itaque asper, apexus, modo ficultates, quibus ab Italiæ aditu

iratus, vehemens, ferus , ferox, averteretur Æneas. Exponuntur sævus

modo fortis , bellicosus, odii caussæ : quæ lectorem rerum modo acer, ardens, concitatus, Trojanarum haud prorsus rudem flagrans, ut h. I. Similiter acres studio legendi nescio quo imbuunt. iracundi calidi, spousīs, mox Cur a Carthagine initium narrandi strenui, a partixo), tum vehemenfaciat poeta, v. mox ad v. 34. tes, Servoi, et sic fortes. Semel Urbs fuit, quoniam illa tum erat monuisse expedit ad poeticam eversa, a Tyriis condita et habi

orationem, quam inprimis perstata. antiqua , non tam quoniam pectam esse volumus, declarannova Carthago deducta nuper a dam. Cæsare colonia erat , ut fere inter 15. Quam Juno fertur unam pretes; sed quoniam antiqua origo omnium maxime amasse , etiam inprimis in urbium laude memo Samo prætulisse, in qua antiquis. ratur. inf. II, 363 de Troja : Urbs sima et celeberrima Junonis reliantiqua ruit. et de Italia : Terra gio erat. De templo Junonis Sa. antiqua , potens.

miæ v. Herodot. III, 60. Carthagine 13. 14, Longe, procul sita, sub Uranice nomine h. e. ea ap

[ocr errors]

Posthabita coluisse Samo; hic illius arma,
Hic currus fuit; hoc regnum dea gentibus esse,
Si

qua fata sinant, jam tum tenditque fovetque.

16. Ad hiatum in hoc versu impugnandum neminem video quicquam attulisse, ut mirum sit, cur ad alios offenderint. — 17. regni Goth. pr. - 18. Sinunt

currus

[ocr errors]

pellatione, quæ græce ita reddi pressisse memorantur coelestem posset, Juno fuit culta , aut coli suam deam: cf. Apuleius; Met. VI, credita. Nam comparatio illa deo 6. Porro arma Junoni tribuuntur, rum apud exteras gentes coli so non, quatenus inter reliquos deos litorum parum

docte a Græcis et deasque armata præliis ante TroRomanis facta est : ita ab aliis jam interfuit, ut Iliad. v, 70, et Æn. hæc ipsa Pænorum dea cum Ve II, 614, Juno ferro accincta : denere comparata est. vid. Selden. bent enim arma h. I. esse aliquod de Diis Syris, Synt. II, c. 2. proprium ac perpetuum; sed qua16. Hic illius

arma,
hic

tenus dea, deorum more , qui fuit, ducta, puto, rei imago ab curru incedunt; nisi insigniore antiquis heroibus , qui curribus aliquo modo de Junone armata vecti ad pugnam egrediebantur, cogitandum est, qualis Hpa oraco reduces autem eos in loco tecto uia fuit Elide culta, Lycophr. collocabant ac reponebant. Cass. 610. 858, et iwaria h. e. Iliad. I, 441.6, 194 : traducta curru vecta Olympiæ ap. Pausan. illa, ut alia, ad deos, quibus cur V, 15 p. 414. Hasta ei quodam rus sui essent, qui in iis locis, modo propria fuit, etiam ex Laque potissimum frequentarent dii tinorum religione. Nota Sabinoet colerent, quorumve tutelam illi rum Juno Curitis, cf. Cerda. Sed haberent, reponerentur. Pro tali optime Servius : Sic autem esse bus locis habentur poetis eæ urbes etiam in sacris Tiburtibus constat, eaque templa, quæ celebriore ali ubi sic precantur : Juno curulis, qua religione eminent. Egregius tuo curru clipeoque tuere hanc in rem locus Iliad. v, 21 sqq. curiæ vernulas sane. Ad tutela de Ægis Neptuno sacris. Junonis quoque notionem currum et arma autem currus e nobili Homeri loco

h. l. spectare , suspicatur Mits-, Iliad. €, 720 sqq. ( adde Odyss. 4. cherlich. ad Horat. I, Carm. 3o. 381) notus est. Burmannus laudat pr. Locum nostri poetæ expressit Val. Flacc. V. 184, ubi Argonautis Ovidius, Fast. VI, 45, Poeniteat , Phasin ingressis, simul æthere ple- quod non fovi Carthaginis arces,

corusco Pallas, et alipedum Quum mea sint illo currus et arma Juno juga sistit equorum, tanquam

loco. dii iis studentes ac præsentes.

17. 18. Carthagine, Romæ æmuPoetica tamen potius quam vera la, præclare utitur poeta h. I.; ut descriptione uti videri debet poe ea urbs regnum gentium , caput

Nam Carthaginienses, non imperii terrarum, sit , Juno jam currui, sed leoni insidentem, ex tum , prisca illa Æneæ ætate,

meos

па

ta.

ante

« AnteriorContinuar »