fa

nam esset om purus,ac liquidus,« suæ naturæ,qualis defluit primo . Haétenus Plinius. Sed tam antiqua Mannares
eft, ut ante Galenum, & Plinium, eius etiam meminerit Theophrastus Hesiodi auctoritate, lib. 111.cap. 1x de plans

tarum historia,his uerbis . Sin autem autore Hesiodo,mella,apcsý; quercus ferat, magis quoq; illud confirmatur. Era
Manna in co- go nascitur uel hic melleus humor é celo cadens ,in hac maxime infidens. Mannam utriufq; consistentiæ é celode-
mitatu Gori- misam uidimus in Comitatu Goritiensi

, uniuersos; Foroiuliensi agro, ac circumuicinis locis , Anno à Christo
tienfi,&: Forg
lului.

nato. M. D. x Xxx V 1. maio, eiunio menfibus : fuit; mihi ambarum colligendarum implißima facultas. Siquis
dem ea,quæ fici, fraxini, orncogloßi frondibus inheferat,gummi modo concreuerat,colore candida. At quæ super
amygdale, persice ,dc quercus fòlia deciderat,mellis modo liquescens ab arbore defluebat , flauo colore. Quo factum
eft,ut facile crediderim,quod non sui ipsius facultate gummi modo Manna concrescat ; fed foliorum, in quibus delapsa

recumbit. Qua re ab Arabibus diligentißimè perfpeéta, utriusq; Manne historiam diuerfis per sc capitibus suis mo- 10
Monachorủ numentis prodidere. Sed profecto non admittenda, quin potius explodenda uidetur fententia Monachoruin , qui in
opinio explo Mesuem commentarios scripsere, cùm pro certo asserant , firio ardente Mannam non solum roris modo fuper arbo-

rum, c herbarum folia reperiri aëris, & cæli clementia ; sed etiam ab arboribus , fraxino scilicet , & orneoglosso
abfq; aliquo cæli rore, gummium modo inciso earum cortice in lacrymas concrescere. Quod tamen ut å rei natura,
ita ctiam à ratione, & à ueritate abhorrere putauerim. Siquidem ea Manna , quæ inciso harum arborum cortice in
Apulis,er Calabriensi agro hac ætate canicularibus diebus collacrymare ccepit, nullus quidem plantæ liquor est, sed
ipfaeadem Manna, que dicbus superioribus easdē in arbores ab aëre deciderat. Nam cum illis regionibus ufu ueniat,

quod pre cæteris prædictæ arbores eo mellifluo rore affatim, abunde“; madescant , fitą; cortex folis ardore nimio iz
Manna scato tiens,ac rinosius,magnuin liquoris quantitatem intra se absorbet. Quo fit,ut postmodum exurente canicula inciso co-
arborum cor dem cortice idem liquor exiliat , & in grumos concrescat : qui tamen cum leucs , fungosi(; sint ob arboris succi mix- 20
tice manans.

tionem, infeliciter operantur, nec alterius Manne uiribus correspondent. Quod autě id tantùm fraxino, orneogloss
foq; cueniat , cum melleus ille ros in uniuersum omnes occupet plantas, in causa est harum arborum nobis occulta po-
testas gut magnetis ad ferrum, e succini ad paleas . quippe omnibus clarum est, apud Calabros, o Apulos solam fras
xinum,ciq; congenerem orncoglossum Mannam in se contrahere,retinere,densare, ac cohibere : ex alijs uerò arboris
bus eandem statim defluere, & in fubieétas herbas, petras, folumq; diffundi . Quare ab his duntaxat arboribus inciso
cortice non sane primò, o secundum naturam, sed ex accidenti defluit Manna. Verum optimi illi patres cõtenti ( ni
fallor ) cortice,internus illarum arborū partes penetrare neglexerunt. At incolæ, qui ex maiori huius liquoris pro-
nentu, plus suri referunt,rei naturam diligentius inuestigarunt. Cæterùm ex his,qui thuris Mannam cæleftem hanc

effe crediderunt, unum Crinitum Florentinum fuifse comperio. In cuius cenfuram Manardus Ferrariensis libro pris
Scrap. lapsus. mo suarum epistolarum peculiarē epistolam conscripsit. Veruntamen ucnia illi danda eft,cım o Serapio,qui Maus 30

ritinis omnibus in simplicium medicamentorum historia præstitit,thuris Mannam cum cælesti inepté confundat. Mc

minit Munne inter alios Græcos etiam Aftuarius libro de medicamentorum compositione , ibiq; de cius uiribus ac fas Mannæ tem- cultatibus disseruit. Manna tam Auicenna, quàm Mesuis testimonio,æquali fere temperamento consistit,licet ad cas

peramentú,& lidum paululum inclinet : at Auerroi calida , humidaq; habetur . Aluum deuorata , aut hausta ciet, per fe tamen imUbroussins, ufro gou mh 1

becilliter. Ideoq; tum fæminis utero gerentibus,tum pucris ipsis tuto semper exhiberi poteft. Alijs medicamentis ads a vérito Marme into train, besi dita uires corum anget. Bilem facile cducit : sitim extinguit,aperit

, emollit, læuigatą; gule, pectorisá; partes. Que
ex Alexandria Aegypti adfertur Mastichina uocata,uno dütaxat anno in fuis uiribus persistit : sed que in Italia pro
uenit, præfertimą; Calabriensi agro, pluribus annis incorrupta perdurat.

t arouos. Hæc diétio hic, & paulo post legitur in uulgaribus Grecis codicibus : qua in primo loco thus natus
ra rotundum insignitur, in fecundo uerò arte tale factum cognominatur. Sed quia absurdum uidebatur Marcello, 40
Dioscoridem ufum fuiffe homonymia , ideo mutauit lectionem , alterum scilicet čtouoy in čvTouov, ad rem nomen
accommodans. Quam tamen leétionis mutationem minime probat Minardus : qui preterea dubitat , quo modo atos
mos Latinis fit reddendus . He difficultates mihi quidem uidentur ab Oribasio sublate lib.x I 1. ubi primo non ŠTOS
mosa sed dTextos legitur , quæ uox fine controuersia illa

fum , atque non scillum thus facit : secundò uero nihil legis
tur. quod argumento est atomum secundum accreuisse. Dioscoridi . Legitur autem ouxyoos, quæ uox ut est illius
factitij thuris cognomentum, Oribasio teste , legitimum, ita non mutanda uidetur.

+ Hic uulgaris le&tio habet , ó ágallas, xxió év guides, ov Évos Xoz oxov na doñor, id est: Arabias , & in Smilo nascens , quod aliqui copiscum uocant . Marcellus non açablas sed opossas legit.Cui lectioni adstipulatur Oribafius libro xu1. ubio ogóßios tantum , reliqua ueró ut addititia non leguntur.

† Exemplaria Greca uulgata hoc in loco legunt pe do SENÓMevos : quæ uox,in itinere,à Ruellio, et artificiosè cõe so forinatum, uertitur à Marcello. Sed equidem cam aduentitiam putauerim , quod non legatur ab Oribafio.

1

40

80

Πεύκα

Névxn , ruinitus. PICEA, ET PINVS.

CAP. LXXIIII.
PINVS, ET PICEA generi eidem afcribuntur, fed quandam flagitant specierum distinctio
nem.arbores vulgò cognitæ. Quarum cortex astringit: prodest tritus,& illitus intertrigini, vices S
ribus summum corpus occupantibus,ambustisque cum spuma argenti,& manna: vlcera delicatu- *
lorum acrimoniam recusantium cerato myrtino exceptus ad cicatricem perducit: tritus cum su-
torio atramento serpentia cohibet: suffitu partus,& secundas eijcit: potus aluum fistit, vrină mo-

uet. Folia eorum trita, & illita inflammationes leniunt, vulnera ab inflammatione vindicant:tri-
40 ta autem, & decocta in aceto feruenti collutione dentium dolores mulcent: hepaticis vtilia sunt

drachmæ pondere in aqua,aut mulsa pota. Pinex nucis cortex,& folia potu idein præstant. Teda
earum particulatim secta, li in aceto coquatur, & decocto dens colluatur, dolores leuat. Ex his e-
tiam fit spatha acoporum, pessorumquc compofitionibus idonea. Quinetiam carum crematarum
fuligo ad librarij atramenti confectionem excipitur: ea circumlitionibus efficacissimè imponi- snow wys
tur, quibus palpebras ornant,coloremque mentiuntur, calliblephara Græci vocant:arrofis ocu- *18
lorum angulis,callosis, glabrisque genis,& collacrymationibus opitulatur. Pityides appellantur
pinorum, picexque fructus,qui in conis inueniuntur. Vim aftrictoriam habent,& aliquantulum
excalfacientem: tussi,& pectoris uitijs auxiliantur, per se, aut ex inelle sumpti. Nuces pineæ cùm

repurgatæ manduntur, aut cum paffo, aut cucumeris femine bibuntur, vrinam cient:acrimonias
so in renibus, & vesica hebetant:ftomachi rosiones leniunt. datæ cum portulacæ succo, virium in-

firmitatem roborant, corruptorum quoque humorum labem obtundunt. Pincæ nuces integræ
recenter arboribus decerptæ in passo franguntur,& deco&tæ, vetuftæ tussi, ac tabitudini conferút,
fi quotidie ex eo liquore terni cyathi bibantur.

NOSTR ae nimirum ncgligentie afcribendü foret,cim nos aßiduè habeant pinorīt, abictum, picearum, & las
ricūsylu£,nifi harum omniñ amplißimam,ueramq; historiã traderemus:coq; magis ad hoc tencri uideor,cim animada
uerterim Plinium,recentiorumq; nonnullos eum secutos in huiuscemodi plantarum historia,qui resinas fundunt, longe

Solist'' mee ab eo di sentire, quod in Tridentinis montibus nostris oculis perspectum , apud alios etiam testatum relinquere possius mus. Rem itaq; à Pinu exordiens, inuenio Theophrastum libro 111. capite x. de plantarum historia , duas Pinifpe- Pini historia, P 11.11$ cies adnotafse, domesticam alteram, alteram uerò Sylueftrem : huius“; in maritimam , & montanam distinctionem fe: ciusquc gene ciffe,hisce verbis . Pinorum aliam urbanam,aliam fylueftrem aßignant. Sylueftris binum statuunt geuus, quorum als

terum

num esset @ purus,ac liquidus,o suæ naturæ,qualis defluit primò. Hactenus Plinius. Sed tam antiqua Manna res
eft, ut ante Galenum, Plinium, eius etian meminerit Theophrastus Hesiodi auctoritate, lib. 111.cap. 1 x de plans

tarum historia,his uerbis . Sin autem autore Hefiodo,mella,apesą; quercus ferat, magis quoq; illud confirmatur, Era
Manna in co- go nascitur uel hic melleus humor é celo cadens , in hac maxime infidens. Mannam utriufq; consistentiæ é celode-
mitatu.Gori- misam isidimus in Comitatu Goritiensi, uniuersos; Foroiuliensi agro, ac circumuicinis locis, Anno à Ca'RISTO
ticnfi,&: Foro
lulii.

nato. M.D.XXXX V 1. maio, & iunio mensibus : fuita; mihi ambarum colligendarum implißima facultas. Siquia
dem ea,quæ fici, fraxini, orncogloßi frondibus inheferat,gummi modo concreuerat,colore candida. At quæ super
amygdale, perfice ,uc quercus folia deciderat,mellis modo liquescens ab arbore defluebat , flauo colore. Quo factum
est,ut facile crediderim,quod non fui ipsius facultate gummi modo Manna concrescat ; fed foliorum, in quibus delapsa

recumbit. Qua re ab Arabibus diligentißimè persþetta, utriusq; Manne historiam diuersis per se capitibus suis mo- 20
Monachorú numentis prodidere. Sed profeéto non admittenda, quin potius explodenda uidetur fententia Monachorum , qui in
opinio cxplo Mesuem commentarios scripsere, cüm pro certo asserant , firio ardente Mannam non folum roris modo super arbo-
fa.

rum, c herbarum folia reperiri aëris , & celi clementia ; sed etiam ab arboribus, fraxino fcilicet, & orneoglosso
abfq; aliquo celi rore, gummium modo inciso earum cortice in lacrymas concrescere. Quod tamen ut à rei natura,
ita etiam à ratione, & à ueritate abhorrere putauerim. Siquidem ea Manna , quæ inciso harum arborum cortice in
Apulia, o Calabrienfi agro hac ætate canicularibus diebus collacrymare ccepit, nullus quidem plantæ liquor est, sed
ipsacadem Mannd, quæ diebus superioribus eafdē in arbores ab aëre deciderat. Nam cùm illis regionibus ufu ueniat,

quod præ cæteris prædi&tæ arbores eo mellifluo rore affatim, abundeq; madescant , fits; cortex Jolis ardore nimiosis
Manna scato tiens,ac rimofius magnain liquoris quantitatem intra se absorbet. Quo fit,ut postmodum exurente canicula inciso co-
arborum cor dem cortice idem liquor exiliat , & in grumos concrescat: qui tamen cim leues , fungosis; sint ob arboris succi mixa 20

tionem, infeliciter operantur, nec alterius Manne uiribus correspondent. Quod autě id tantùm fraxino, orneoglos-
soğ; eueniat , cum melleus ille ros in uniuersum omnes occupet plantas, in causa est harum arborum nobis occulta po-
test as ut magnetis ad ferrum, e succini ad paleas . quippe omnibus clarum est, apud Calabros,& Apulos solam

fras
xinum, eiq; congenerem orncoglossum Mannam in fe contraherc retinere,densare, ac cohibere : ex alijs ueró arboris
bus eandem statim defluere, & in fubieétas herbas, petras, solumó; diffundi. Quare ab his duntaxat arboribus inciso
cortice non sanė primo, & secundum naturam, sed ex accidenti defluit Manna. Verùm optimi illi patres cõtenti ( ni
fallor ) cortice,internas illarum arborū partes penetrare neglexerunt. At incolæ, qui ex maiori huius liquoris pro-
nentu, plus auri referunt,rei naturam diligentius inuestigarunt. Cæterùm ex his,qui thuris Mannam cæleftem hanc

effe crediderunt, unum Crinitum Florentinum fuisse comperio. In cuius censuram Manardus Ferrariensis libro pris
Scrap. lapsus. mo suarum epistolarum peculiarē epistolam conscripsit. Veruntamen ucnia illi danda est,cim og Serapio,qui Maut= 30

ritanis omnibus in simplicium medicamentorum historia præftitit,thuris Mannam cum cælefti inepte confundat. Me=

minit Minne inter alios Græcos etiam Actuarius libro de medicamentorum compositione , ibiq; de eius uiribus ac fas Mannæ tem- cultatibus differuit. Manna tam Auicenna, quam Mesuis testimonio,&quali fere temperamento consistit,licet ad cas peramentú,& lidum paululum inclinet : at Auerroi calida , humidaq; habetur. Aluum deuorata , aut hausta ciet, per fe tamen ins

uires. liraning, utro gintah bin

becilliter. Ideoq; tum fæminis utero gerentibus,tum pueris ipsis tuto semper exhiberi poteft. Alijs medicamentis ads a mérite marms into the devi dita uires corum anget. Bilem facile educit : sitim extinguit,aperit, emollit, læuigatą; gulæ, pectorisq; partes. Que

ex Alexandria Aegypti adfertur Mastichina uocata,uno dütaxat anno in suis uiribus persistit :sed quæ in Italia pro.
uenit, prefertims; Calabrienfi agro, pluribus annis incorrupta perdurat.

tatomos. Hæc dictio hic, © paulo post legitur in uulgaribus Græcis codicibus: qua in primo loco thus natus
ra rotundum insignitur, in fecundo uerò arte tale factum cognominatur. Sed quia absurdum uidebatur Marcello, 40
Dioscoridem ufum fuiffe homonymia , ideo mutauit lectionem , alterum scilicet ötquor in čvTomoy , ad rem nomen
accommodans. Quam tamen le&tionis mutationem minimè probat Manardus: qui preterea dubitat , quo modo ato-
mos Latinis fit reddendus . He difficultatcs mihi quidem uidentur ab Oribasio sublatæ lib. x 1 1. ubi primo non Tos
Morna sed turtos legitur , quæ uox fine controuersia illesum , atque non scissum thus facit : secundò uero nihil legis
tur. quod argumento est atomum secundum accreuisse. Dioscoridi . Legitur autem ouxyços, quæ uox ut est illius
factitij thuris cognomentum, Oribasio teste , legitimum, ita non mutanda uidetur.

t Hic uulgaris le&tio habet , ó đq&Elas, voció Év quinos, ővëvios xozionov xa hoūor, id est: Arabias, o in
Smilo nascens , quod aliqui copiscum uocant. Marcellus non aça bids fed opoßias legit. Cui lectioni adstipulatur
Oribafius libro xu1. ubi o opóßlos tantùm , reliqua uerò ut addititia non leguntur.

+ Exemplaria Græca uulgata hoc in loco legunt uedo Sevõuevos: quæ uox,in itinere,à Ruellio, et artificiosè cõa so formatum , uertitur à Marcello. Sed equidem cam aduentitiam putauerim , quod non legatur ab Oribasio.

Πεύκι

Névxn, xainitus. PICEA, ET PINVS.

CAP. LXXIIII. · PINVS, ET PICE A generi eidem afcribuntur, sed quandam flagitant specierum distinctio nem.arbores vulgò cognitæ. Quarum cortex aftringit: prodeft tritus,& illitus intertrigini, vlces s ribus summum corpus occupantibus,ambustisque cum spuma argenti,& manna: vlcera delicatulorum acrimoniam recusantium cerato myrtino exceptus ad cicatricem perducit: tritus cum sutorio atramento serpentia cohibet: suffitu partus,& fecundas eijcit: potus aluum fiftit, vriná mo

uet. Folia eorum trita, & illita inflammationes leniunt, vulnera ab inflammatione vindicant:tri40 ta autem , & decocta in aceto feruenti collutione dentium dolores mulcent: hepaticis vtilia sunt

drachmæ pondere in aqua,aut mulfa pota. Pinex nucis cortex,& folia potu idem præstant. Teda
earum particulatim secta, si in aceto coquatur, & decocto dens colluatur, dolores leuat. Ex his e-
tiam fit spatha acoporum, pessorumquc compofitionibus idonea. Quinetiam earum crematarum
fuligo ad librarij atramenti confectionem excipitur: ea circumlitionibus efficacissimè imponi- thorace

Romero
tur, quibus palpebras ornant,coloremque mentiuntur, calliblephara Græci vocant:arrolis ocu- intro
lorum angulis,callosis, glabrisque genis,& collacrymationibus opitulatur. Pityides appellantur
pinorum, piceæque fructus,qui in conis inueniuntur. Vim astričtoriam habent,& aliquantulum
excalfacientem: tussi,& pectoris uitijs auxiliantur, per fe, aut ex melle sumpti. Nuces pineæ cùm

repurgatæ manduntur, aut cum passo, aut cucumeris femine bibuntur, vrinam cient:acrimonias so in renibus, & vesica hebetant:ftomachi rosiones leniunt. datæ cum portulacæ succo, virium in

firmitatem roborant, corruptorum quoque humorum labem obtundunt. Pincæ nuces integræ recenter arboribus decerptæ in passo franguntur,& decoétæ, vetuftæ tussi, ac tabitudini conferút, fi quotidie ex eo liquore terni cyathi bibantur.

Nostrae nimirum negligentie afcribendū foret,cùm nos aßiduè habeant pinorī, abictum, picearum, er las ricūsyluæ,nisi harum omniū amplißimam,ueramq; historiã traderemus: coq; magis ad hoc teneri uideor,cim animads uerterim Plinium,recentiorumq; nonnullos eum fecutos in huiuscemodi plantarum historia,qui resinas fundunt, longė ab eo dissentire, quod in Tridentinis montibus nostris oculis perspectum , apud alios etiam teftatum relinquere possus mus. Rem itaq; à Pinu exordiens, inuenio Theophrastum libro 111. capite x. de plantarum historia , duas Pini spe= Pini historia, cies adnotasse, domesticam alteram, alteram uerò fylueftrem: huiusą; in maritimam, o montanam distinctionem fe: ciusquc gene sisse bisce uerbis . Pinorum aliam urbanam,aliam fylueftrem aßignant . Sylueftris binum statuunt geuus, quorum

terum

عله

terum ide am,alterum maritimam uocant . Harum re&tior,celsior, materico; craßior idea : folio imbecilliori, tenuios
ris; maritima: ~ cortice leuiori, utilis; ad coria.quod alteri minus. Nux maritime rotunda , breuiq; deiriscens :
idee oblongior, uiridis, minusą; hiscens tanquam fylueftrior. Hactenus Theophrastus . Cui in nostro clinate refra-
gatur,quæ sensibus clarißime patet experientia.fiquidem agrestes, quæ plurimæ in maritimis noftris Senělibus pro-
ucniunt , fructum ferunt spithama oblongum , pyramidalem , firmum, ac solidum, nec per se facile dehiscentem . Que
uero numerose uirescunt in Ananijs,reliquisg; Tridentinis montibus, fructu costant paruo, breui,qui quàm prinim
aruerit,affatim dehiscit,& ex arbóre decidit. Sed id cuenirc existimamus, climatī,o regionum uarietate , uel etiam
quod maritimæ plura fint genera. quãdoquidem in maritimis Pisarum oris fyluestres proueniunt pini, qui breues roa
tundasą; nuces edunt, cupreßi modo. Quinetiam in eodem Tridentino agro ijsdem Ananijs, o uallis Flemarımmons
tibus aliæ due syluestrium uifuntur species à prædi&tis longe figura dißidentes : quarum unam uulgo Mughi incole 1.
uocant.que sine stepite medio , ramos circunquaq; à radice fundentes humi repunt fpatio cubitorum decem , quindes
cimg; : quales etiam apud Ananios Rouena monte, o in alijs plerisq; harum uallium locis aperte conspici possunt.
Proferunt hæ fructus paulo maiores cæteris sylucftribus, fed qui magis refinam fundant. Harum ramis utuntur inco-
le ad uafa uinaria cingenda: sunt enim tenaces admodum, o flcxiles. Alterius uero fpecici funt, quas Cembri, ey
Cirmoli uulgo uocant, quarum numerosißimas plantas ipse sepe, ac fepius uidi, tum in Gauia Phoebea uallis , tum in
Flemensibus,Vulturence Rhetinorum montibus. Hæ quidem speciosa proueniunt proceritate,ita ut ad tabulas pa-
randas materiem non modò pulcherrimam prebeant, fed etiam fuauiter odoratam: attamen non tanta assurgunt al-
titudine,quanta cæteræ fyluestres. Ramos é caudice promunt, ceu e picea,qui pini frondibus uirent . Caudicis cor-
tex nõ ut pino subrubet, sed abietis modo subalbet. Fructus tam longitudine, quàm craßitudine picco æquè similis eft,
breuior tamen,resinosus,colore in nigrū purpurafcente : inter cuius nucamenta nuces recluduntur domesticis ftmiles, 20
minores tamē,triangulares,breues, fractu faciles,ut que dentibus facile cedant : sapore quadantenus domestic as refe-
runt,nisi quod gustui quandam pene insensibilem relinquant afperitatem: quod omnium sylueftrium proprium eft. Ab
his resina tum alba, tum odorata , ucluti ab alijs fui generis manat . Tabulæ ex his parate ad extruenda ædificia Ger-
manis plurimi fiunt, non modò quod pulchra uenarum serie placeant , sed quod odoris fragrantia præstent: id enim

ad eorum hypocausta paranda,quibus maximè ob frigidißimam regionis temperiem « indigent,o utuntur, plurimü
Plinii lapfus. affert ornamenti. Ceterum non potui no admirari dixisse Plinium, scandulas é pino ad contegendas domos, ex omni-

bius,que resinam fundunt arboribus,aptißimas esse,cum laricē non ignoraret materiei præstătia,duritie, firmitate,
Tcdæ cófidc- nulli æquiparandā esse. Præterea fcribit Theophrastus (nos id quotidie uidemus) quod pini interitus est,ut teda fiat.
ratio.

Cuius uerba sunt hec loco suprà citato. Morbum pinis accidere talem Idei incole narrant , cùm non solum cor , fed
etiam pars externa caudicis in tedă transiuerit, tunc ftrangulari quodammodo.quodfponte accidit ubertate arboris ja
largißima,quoad quis conie&tare poßit:teda enim totü efficitur . Ergo hæc pini propria affectio est. Quare autě pe
nus teda fiat, scribit idem Theophrastus lib. y 1.cap.xv.de caufis plantarii

, Jic inquiens. Pinus enim radicem agit teda
totam refertamut ante dictum est. Ratio eadem,quæ in animalibus est, quod pars alimenti, quæ ferbuerit,excoctać,
fit,quoniam purgatißima estzaßidet: & collecta, děsataq; pinguedinem reddit. Reliquum ueró sursum transmissum,

partes,quæ supra terram eminent , nutrit: non per illam pinguedinem subiens , sed per alios quosdam meatus. Nam
quæ in tedam omni ex parte mutatæ fint,obesitate moriuntur,ut dictum est: cùm enim nullum transitum habeant, fpia
ritus strangulantur,ficut animalibus accidit,quæ ultra modum pinguerint. Hæc ille. Ceterum quód teda opus fit ad
picem conficiendam,non defuit sanè ratio,qua etiam arte fieri poßit

, ita ut pinus non sua utiq; fponte , sed artificio te=
da fiat. Id enim idem docuit Theophrastus libro 1x.cap.11.de historia plantarum , his uerbis. Idæi ubi arboris caudi-
cem cortice difpoliarint , quod parte solari, binis, aut ternis à terra cubitis facere confueuere , confluxum istuc fieri 40
non sinc teda uno cum plurimum anno affirmant . Idq; cum fecuri detraxerint , secundo iterum anno teda locum ex-
pleri: Otertio pari modo. Posthac ob eam paulatinam incisuram arborem extenuatam , putrefa&tamq; humi facis

le à flatu prosterni,tum eius cor extrahi (hoc enin tedam maxime præfert ) necnon et radicem effodi . Hec etiam ille.
Plinii error, Quibus palàm est contabefcente pinoytam sponte, quàm arte fieri oririớ; tedam. Quamobrem putauerim hac in re no
& quorundā. parum cæcutifse Plinium:quippe qui lib.xv 1.cap.x.ubi resiniferas enumerat arbores tedam propriam,e per se ef-

se arborem censet,cùm inquit. Sextum genus est teda proprie dicta,abundantior succo, quàm reliqua: parcior,liquis
diorás,quàm picea:flammis,ac lumini sacrorum etiam grata. Et lib.eodem cap.xv111. Nunc, ait,celeberrimis arboa
rum diễtis quædã in uniuersum de cunétis indicanda sunt. Montes amant cedruslarixteda, & cætere,è quibus resina
gignitur. Hæc Plinius . Verùm fi quis Plinij defensor diceret, per tedam ipsum hoc in loco non aliud intelligere,quàm
pinum,itaq; eum tueri uellet,hanc tutelam illud ( ut puto ) uanam esse ostendit , quòd cùm eo capite Plinius resiniferas sa
arbores omnes per genera describat,et primum omnium genus pinum faciat, nullo pacto pinum pro teda accepisse ui=
detur , cùm fexto resinarum generi tedam postea adscripserit. Hinc fortasse « Marcelli error defluxit , qui in hoc
Dioscoridis capite, pinum tedam interpretatur. In hoc etiam uersatur errore Adamus Lonicerus Ruellium secutus
in suo de plantarum historia uolumine , ubi fi&tam potius, quam ueram arborem pro teda pinxisse uidetur. Sed ani=
maduertendum est,non épinu tantùm fieri tedam, sed ex alijs etiam plantis resinam fundentibus , nempe larice, & pia
cea: à quibus nos in Ananiensibus fyluis pinguißimam excifimus. Quapropter dicebat Theophrastus lib. 1111. cap.
vi. de historia plantarum,quod in Ponto ex fylueftribus desint pinaster, abies, atq; piced, o omnino que tedam in se

segerunt. Quibus clarè patet,alias præter pinum arbores effe,quæ in tedam contabescunt. Sed quod id morbi magis
Plinii & Rucl pino cueniat, quàm cætcris, propria pini affèctio esse creditur. Quo fit , ut ey in hoc Plinium errasse crediderim,
qui non pini Jed laricis morbum effe ait,ut teda fiát : ac eidem omnes attribuit tum uires, tum notas , tum qualitates,

quas

30

lii crror.