Imagens das páginas
PDF
ePub

fuasion. But I have lately met with an evidence, that shews him to us in a new light, as an historian careless and unfaithful in his representations. This evidence has never yet been given to the world ; but it is a very decisive one. In 1528 were found within the earth at Lyons in France, two brass plates, that had a speech of the Emperor Claudius engraven upon them, and are now set up against the wall, in the vestibule of the Hotel de Ville, of Lyons. These form a very singular object of curiosity, for the antiquary. But they are still more curious to the historian. For this very speech is pretended to be given by Tacitus ; yet the speech in the history is very different, from that upon the plates. And, as such an opportunity of collating an ancient historian with a cotemporary monument, can seldom occur at all, and perhaps occurs only in this single instance; as this opportunity has never yet been used by any writer; and as it shews the inaccuracy and unfaithfulness of Tacitus, in a strong point of view; I doubt not but my readers will be pleased, to see the collation here.

« ORIGIN A L.

... mae rerum noftr ..... sii ... equidem primam omnium, illam cogitationem hominum quam maximé primam occursuram mihi

provideo. Deprecor ne quasi novam istam rem introduci exhorrefcatis ; fed illa potiùs cogitetis, quám multa in hâc civitate novata sint; et quidem ftatim ab origine urbis noftræ, in quot formas statusque respublica nostra diducta fit.

B 3

Quondam

[ocr errors]

Quondam reges hanc tenuêre urbem. Ne tamen domesticis fuccefforibus eam tradere contigit. Supervenêre alieni, et quidam externi: ut Numa Romulo successerit, ex Sabinis veniens; vicinus quidem, fed tunc externus: ut Anco Martio Prifcus Tarquinius, propter temeratum fanguinem quód patre Demarato, Corinthio, natus erat, et Tarquiniensi matre, generosà sed inopi, ut quæ tali marito neceffe habuerit succumbere, cúm domi repellerețur a gerendis honoribus. Poftquam Romam migravit, regnum adeptus est. Huic quoque, et filio nepotive ejus (nam et hoc inter auctores discrepat), insertus Servius Tullius ; fi noftros sequimur, captivâ natus Ocresiâ, fi Tuscos, cæli quondam Vivennä sodalis fidelissimus, omnisque ejus cafùs comes, poftquam variâ fortunâ exactus, cum omnibus reliquiis Cæliani exercitûs Etruriâ exceffit, montém Cælium occupavit, et a duce suo Cælio ita appellitatus, mutatoque nomine (nam Tuscé Mastarna ei nomen erat) ita appellatus eft ut dixi, et regnum summâ cum reipublicæ utilitate optinuit. Deinde, poftquam Tarquini Superbi mores invisi civitati noftræ effe cæperunt, quá ipfius quá filiorum ejus; nempe pertæsum est mentes regni, et ad consules, annuos magistratus, adminiftratio reipublicæ tranflata est,

'Quid nunc commemorem dictaturæ, hoci psa consulari, imperium valentius repertum apud majores noftros, quo in asperioribus bellis, aut in civili motu difficiliore, uterentur ; aut in auxilium plebis creatos, tribunos plebeios? Quid a consulibus ad decemviros translatum imperium ; folutoque

poftea

novo...

poftea decemvirali regno, ad consules rursus redicum? Quid imp. .... Quinqueviris distributum consulare imperium ; tribunosquę militum confulari imperio appellatos, qui seni, et fæpe octoni, crearentur? Quid communicatos poftremò cum plebe honores, non imperii folúm, fed facerdotiorum quoque ? Jam, si narrem bella a quibus cæperint majores nostri, et quò proceserimus; vereor ne nimio insolentior esse videar, et quæsisse jactationem gloriæ prolati imperii ultra oceanum. Sed illoc potiùs revertar. Civitatem

fane .... .. Divus Augustus ..no... lus et patruus, Ti. Cæsar, omnem forem ubique coloniaruin ac municipiorum, bonorum scilicet virorum et locupletium, in hâc curiâ effe voluit. Quid ergo non Italicus fenator provinciali potior est? Jam vobis cúm hanc partem Censuræ meæ approbare cæpero, quid de eâ re sentiam rebus ostendam. Sed ne provinciales quidem, fi modo ornare curiam poterint, rejiciendos puto.

· Ornatissima ecce colonia valentiffimaque Vi- ennensium! Quám longo jam tempore, senatores huic curiæ confert ! Ex quâ coloniâ, inter paucos equestris ordinis ornamentum, L. Vestinum familiarissimé diligo, et hodieque in rebus meis detineo; cujus liberi fruantur, quæso, primó facerdotiorum gradu, postmodó cum annis promoturi dignitatis fuæ incrementa. Ut dirum nomen Latronis taceam, et odi illud palestricum prodigium, quod

anté in domum consulatum intulit, quám colonia • sua folidum civitatis Romanæ beneficium consecuta eft. Idem de fratre ejus possum dicere, miserabili quidem indigniffimoque hôc casu, ut vobis utilis senator esse non possit.

bili

В 4

Tempus est jam, Tiberi Cæfar Germanice, detegere te patribus conscriptis, quo tendat oratio tua. Jam enim ad extremos fines Galliæ Narbonenfis venisti.

"Tot ecce insignes juvenes! Quot intueor! Non magis funt pænitendi fenatores, quám pænitet Persicum, nobilissimum virum, amicum meum, inter imagines majorum fuorum Allobrogici nomen legere. Quód fi hæc ita effe confentitis, quid ultra desideratis, quam ut vobis digito demonstrem, folum ipsum ultra fines provinciæ Narbonensis jam vobis fenatores mittere ; quando ex Lugduno habere nos noftri ordinis viros non pænitet. Timidé quidam, patres conscripti, egressus adsuetos familiaresque vobis provinciarum terminos fum; fed deftriété jam Comatæ Galliæ caula agenda est. In quâ fiquis hoc intuetur, quód bello per decem annos exercuerunt divom Julium, idem opponat centum annoruin immobilem fidem obfequiumque, multis trepidis rebus noftris plusquam expertum. Illi patri meo Druso, Germaniam subigenti, tutam quiete fuâ securamque a tergo pacem præftiterunt; et quidem, cúm ad census, novo tum opere et in adsueto Gallis, ad bellum avocatus effet. Quod opus quám arduum fit, nobis nunc cúm maximé, quamvis nihil ultra quám ut publicé notæ fint facultates noftræ exquiratur, nimis magno experimento cognofcimus.'

We have thus published a speech, which has been preserved by a fate peculiar to itself, in its own original paragraphs; and, for the first time, with mo

dern ftruxere.

dern punctuation, and with modern discrimination of obje£tions from the rest. But let us now turn to the

COPY IN TACITUS. • Majores mei (quorum antiquissimus Clausus, origine Sabinâ, fimul in civitatem Romanam et in familias patriciorum ascitus est) hortantur, uti paribus confiliis rempublicam capeffam, transferendo huc quod usquam egregium fuerit. Neque enim ignoro Julios Albâ, Coruncanios Camerio, Porcios Tusculo; et, ne vetera scrutemur, Etruriâ Lucaniâque et omni Italiâ, in senatum accitos. Poftremo ipsam ad Alpes promotam, ut non modó finguli viritim, sed terræ gentesque, in nomen noftrum coalescerent. Tunc solida domi quies, et adversus externa floruimus, cúm Transpadani in civitatem recepti; cúm, specie deductarum per orbem terræ legionum, additis provincialium validissimis, feffo imperio subventum est. Non pænitet Balbos ex Hispaniâ, nec minús insignes viros e Galliâ Narbonensi transiviffe, Manent posteri eorum, nec amore in hanc patriam nobis concedunt. Quid aliud exitio Lacedæmoniis et Atheniensibus fuit, quanquam armis pollerent; nisi quód victos pro alienigenis arcebant ? At conditor nofter Romulus tantum sapientiâ valuit, ut plerosque populos eodem die hoftes, dein cives, habuerit. Advenæ in nos regnaverunt. Libertinorum filiis magistratus mandari, non (ut plerique falluntur) repens, sed priori populo, fattitatum est. At cum Senonibus pugnavimus. Scilicet Volsci et qui nunquam adversam nobis aciem

« AnteriorContinuar »